ဖိလစ်ပိုင်က ဆက်သွယ်ရေးကေဘယ်လ်တွေ ကာကွယ်ရေးအတွက် ထိုင်ဝမ်နဲ့ ပိုမိုပူးပေါင်းဖို့ စဉ်းစားနေ

.

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်

.

 ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံဟာ တရုတ်နိုင်ငံကို အသိအမှတ်ပြုပြီး ထိုင်ဝမ်ကို နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအဖြစ် အသိအမှတ်မပြုတဲ့ “တရုတ်တစ်နိုင်ငံတည်း” မူဝါဒကို ကျင့်သုံးနေသော်လည်း ရေအောက်ဆက်သွယ်ရေး ကေဘယ်လ်တွေကို ကာကွယ်ရေးနဲ့ “မီးခိုးရောင်ဇုန်” လှုပ်ရှားမှုတွေကို ကိုင်တွယ်ရေးအတွက် ထိုင်ဝမ်နဲ့ ပိုမိုနက်ရှိုင်းတဲ့ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုတွေ လုပ်ဖို့ စဉ်းစားနေတယ်လို့ ဖိလစ်ပိုင်သံတမန် တစ်ဦးက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာ ပြောပါတယ်။

.

.

ဖိလစ်ပိုင်နဲ့ ထိုင်ဝမ်တို့ဟာ တိုက်ရိုက်ထိပ်တိုက်မတွေ့ဘဲ ဖိအားပေးတဲ့ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အကြိမ်ကြိမ် တိုင်ကြားထားပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံက ထိုင်ဝမ်ကို သူ့ပိုင်နက်အဖြစ် သတ်မှတ် ထားသလို တောင်တရုတ်ပင်လယ်အတွင်း ထိုင်ဝမ်နဲ့ ဖိလစ်ပိုင်တို့နဲ့လည်း ရေပိုင်နက် အငြင်းပွားမှုတွေ ရှိနေပါတယ်။

.

ဝါရှင်တန်မှာရှိတဲ့ ဖိလစ်ပိုင်သံရုံးရဲ့ ဒုတိယအကြီးအကဲ ဖိလစ်ပီ အက်ဖ် ကာရီနို တတိယက ဝါရှင်တန်မြို့က အမေရိကန်လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စင်တာတစ်ခုမှာ ကျင်းပတဲ့ ဆွေးနွေးပွဲအတွင်း ဖိလစ်ပိုင်နဲ့ ထိုင်ဝမ်ကြား ဒီလို “လက်တွေ့ကျတဲ့ ချဉ်းကပ်မှု” လိုအပ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ထိုင်ဝမ်နဲ့ ဖိလစ်ပိုင်ကြားက ဘာရှီ ရေလက်ကြားမှာ နှစ်နိုင်ငံရဲ့ အကျိုးစီးပွားတွေကို ကာကွယ်ဖို့ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

.

ကာရီနိုက ရေအောက်ဆက်သွယ်ရေးကေဘယ်လ်တွေဟာ တိုက်ကြီးတစ်ခုနဲ့တစ်ခုကြား ဒေတာစီးဆင်းမှု အများစုကို သယ်ဆောင်ပေးနေတာကြောင့် လုံခြုံရေးက အရေးကြီးတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဆိုက်ဘာ တိုက်ခိုက်မှုတွေထဲက ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းကနေ ၆၇ ရာခိုင်နှုန်းအထိဟာ သူတို့ဒေသမှာ ဖြစ်ပွားတယ် လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

.

“ဒီအရာတွေကို ကာကွယ်ဖို့ အရမ်းအရေးကြီးတာကြောင့် ထိုင်ဝမ်မှာရှိတဲ့ ကျွန်တော်တို့မိတ်ဆွေတွေနဲ့ ပိုမိုနက်ရှိုင်းတဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ လုပ်ဖို့ စဉ်းစားနေပါတယ်” လို့ ကာရီနိုက ပြောပါတယ်။ ဒီလိုလုပ်ဆောင်တာဟာ ဖိလစ်ပိုင်ရဲ့ တရုတ်တစ်နိုင်ငံတည်း မူဝါဒကို ဆက်လက်ကျင့်သုံးနေတဲ့ကြားက ဖြစ်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

.

ဖိလစ်ပိုင်နဲ့ ထိုင်ဝမ်တို့ဟာ အသိပညာနဲ့ အတွေ့အကြုံတွေ မျှဝေတာ၊ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း မြှင့်တင်တာတွေ အပါအဝင် လက်တွေ့ကျတဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနည်းလမ်းတွေကို ရှာဖွေနေပြီး ဒီပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုက သူတို့ဒေသအတွင်း “မီးခိုးရောင်ဇုန်” ပြဿနာတွေကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်း နိုင်ရေးအထိ ဦးတည်သွားမယ်လို့ ကာရီနိုက ပြောပါတယ်။

.

ရေအောက်ဆက်သွယ်ရေးတွေကို အနှောင့်အယှက်ပေးတဲ့ သင်္ဘောတွေကို ပူးတွဲကင်းလှည့်တာ ဒါမှမဟုတ် တာဝန်ယူခိုင်းတာတွေ ပါဝင်နိုင်မလားလို့ မေးမြန်းရာမှာတော့ ကာရီနိုက အသေးစိတ် မသိသေးဘူးလို့ ပြော ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဟာ အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲတိုးတက် နေပြီး အခုမေးထားတဲ့ ကိစ္စတချို့ ဟာ လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်လာနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

.

ထိုင်ဝမ်ဟာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတွေနဲ့ ဆက်သွယ်ရာမှာ အရေးကြီးတဲ့ ရေအောက်ဆက်သွယ်ရေး ကေဘယ်လ်တွေ ကို ကာကွယ်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းမှုတွေကို တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်နေပါတယ်။ ဒီလိုလုပ်ဆောင်လာတာဟာ ရေအောက်ကေဘယ်လ်တွေနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ သင်္ဘောတွေ ပါဝင်ပတ်သက်တဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေ အကြိမ်ကြိမ် ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဖြစ်ပါတယ်။

.

အခုလအတွင်းမှာလည်း ဖိလစ်ပိုင်ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဟာ မြောက်ပိုင်း ဘာတန်နက်စ်ပြည်နယ်အနီးမှာ လှုပ်ရှားနေတဲ့ တရုတ်သုတေသနသင်္ဘောကို တားဆီးဖို့ ဖိလစ်ပိုင်ရဲ့ အကြီးဆုံးသင်္ဘောနဲ့ လေယာဉ် တစ်စင်း ကို စေလွှတ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနေရာဟာ ရေအောက်ကေဘယ်လ် လမ်းကြောင်းတွေအနီးမှာ ရှိပါတယ်။

.

အဲဒီဆွေးနွေးပွဲမှာပဲ ဝါရှင်တန်ရှိ ထိုင်ဝမ်ကိုယ်စားလှယ်ရုံးရဲ့ ဒုတိယကိုယ်စားလှယ် အန်ဒရီယာ ယန်းက ရေအောက်ကေဘယ်လ်ပျက်စီးမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး ထိုင်ဝမ်မှာ တရုတ်သင်္ဘောကပ္ပတိန်တစ်ဦးကို ထောင်ဒဏ် ချမှတ်ထားတဲ့ကိစ္စကို ပြောခဲ့ပါတယ်။ ရေကြောင်းစောင့်ကြည့်မှု ပိုမိုကောင်းမွန်လာစေဖို့ မောင်းသူမဲ့စနစ် တွေ ဖွံ့ဖြိုးရေးမှာ အရင်းအမြစ်တွေ ပိုမိုအသုံးပြုသွားမယ်လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။

.

ရေအောက်ဆက်သွယ်ရေးကေဘယ်လ်တွေကို အနှောင့်အယှက်ပေးတာဟာ ကုလသမဂ္ဂအနေနဲ့ ကိုင်တွယ် ဖြေရှင်းသင့်တဲ့ ကိစ္စတစ်ခုဖြစ်ပြီး “မကောင်းတဲ့ လုပ်ရပ်တွေ” မဖြစ်အောင် တားဆီးနိုင်မယ့် နည်းလမ်းတွေ ကို ကုလသမဂ္ဂက စဉ်းစားသင့်တယ်လို့ အန်ဒရီယာ ယန်းက ပြောပါတယ်။

.

Ref – Reuters

.